زبان كوچك پاره گوشت آويزانى است مخروطى شكل مشرف به حلق كه قاعدهء آن بانتهاى سقف دهان متصل و رأس آن آزاد است و به فارسى آن را ملاز و به عربى لهات ( بفتح اول ) گويند و چون لهات در اداى دو حرف « ق - ك » دخالت دارد آنها را حروف لهوى ( بفتح اول و دوم ) نامند . حرف قاف را غلصمى ( بفتح اول و سوم و سكون دوم ) و كاف را عكدى ( بفتح اول و سكون دوم ) نيز ناميده‌اند چه اوّلى از غلصمه ( ابتداى زبان كوچك كه آزاد است ) و دومى از عكده ( انتهاى زبان كوچك كه بسقف دهان متصل - است ) ادا ميشوند . 3 - مخرج ضاد : اتّصال كنار بن زبان است از طرف راست يا چپ به پهلوى دندانهاى كرسى بزرگ بالا و آن را حرف ضرسى نامند كه منسوب باضراس است و حافى نيز گفته‌اند ( حافه يعنى جانب و طرف و مراد ، كنار زبان است كه در تلفظ حرف ضاد به كار ميرود ) ليكن معروف ، همان حرف ضرسى است . 4 - مخارج جيم - شين - ياء غير مدّى : ميان جزء پيشين زبان است بسطح كام بالا كه پست و بلند مىباشد با اين فرق كه در اداى جيم ، زبان بكام متصل مىشود ( حبس تام هوا با سر زبان و رها كردن آن ) لكن در تلفظ شين و ياء كاملا نمى - چسبد و هوا حبس نميشود . اين سه حرف را شجرى ( بفتح شين و سكون جيم ) گويند چه شجر شكاف دهان و گشادگى آنست كه در اداى اين حروف دخالت دارد . بعضى مخرج شين را مقدّم بر جيم دانسته و گويند شين نزديكتر است بكاف تا جيم ليكن معروف ترتيبى است كه ذكر شد و مخارج حروف شجرى از داخل بخارج ( مسير صوت ) با اندكى تغيير محل عبارتند از : جيم - شين - ياء . 5 - مخرج لام : چسباندن كنار زبان است از آخر مخرج ضاد تا سر زبان بلثه و كام بالا ، بقسمى كه برابر هشت دندان ضواحك و انياب و رباعيات و ثناياى بالا از دو طرف قرار گيرد .